Metoda projektu w świetle podstawy programowej wychowania przedszkolnego

 

Dlaczego metoda projektu zyskuje na znaczeniu w przedszkolu?

Współczesne przedszkole coraz częściej odchodzi od przekazywania gotowej wiedzy na rzecz stwarzania dzieciom warunków do samodzielnego odkrywania świata. Nauczyciele poszukują rozwiązań, które angażują dzieci, rozwijają ich ciekawość oraz pozwalają realizować wymagania podstawy programowej w sposób naturalny i bliski doświadczeniom dziecka. Jedną z metod szczególnie dobrze odpowiadających tym potrzebom jest metoda projektu.

Choć obowiązująca podstawa programowa wychowania przedszkolnego nie wskazuje metody projektu wprost jako obowiązkowej formy pracy, jej założenia są w pełni zgodne z celami i kierunkami wychowania oraz edukacji dziecka w wieku przedszkolnym.

Skąd wywodzi się metoda projektu?

Korzenie metody projektu sięgają pedagogiki progresywnej oraz filozofii pragmatyzmu rozwijanej przez amerykańskiego filozofa i pedagoga Johna Deweya. Uważał on, że dziecko najskuteczniej uczy się poprzez działanie, doświadczenie i rozwiązywanie rzeczywistych problemów.

Jego uczeń, William Heard Kilpatrick, rozwinął te założenia, tworząc koncepcję metody projektu jako sposobu organizowania procesu edukacyjnego wokół działań podejmowanych przez dzieci. Współcześnie metoda projektu jest szeroko stosowana w przedszkolach na całym świecie, a jej założenia doskonale wpisują się w ideę edukacji skoncentrowanej na dziecku.

Metoda projektu a założenia podstawy programowej

Podstawa programowa wychowania przedszkolnego podkreśla potrzebę wspierania całościowego rozwoju dziecka. Oznacza to tworzenie takich warunków edukacyjnych, które pozwalają rozwijać jednocześnie sferę fizyczną, emocjonalną, społeczną i poznawczą.

Metoda projektu umożliwia realizację tych celów poprzez:

• aktywne uczestnictwo dzieci w procesie uczenia się,
• rozwijanie samodzielności i odpowiedzialności,
• współpracę w grupie,
• stawianie pytań i poszukiwanie odpowiedzi,
• prowadzenie obserwacji i eksperymentów,
• prezentowanie własnych pomysłów i wniosków.

Dziecko nie jest biernym odbiorcą wiedzy, lecz staje się jej współtwórcą.

Projekt jako sposób realizacji zintegrowanej edukacji

Jednym z najważniejszych założeń wychowania przedszkolnego jest integracja różnych obszarów rozwoju i edukacji. W przedszkolu dziecko nie uczy się przedmiotów szkolnych, lecz poznaje świat w sposób całościowy.

Dobrze zaplanowany projekt pozwala jednocześnie rozwijać:

• kompetencje językowe,
• umiejętności matematyczne,
• wiedzę przyrodniczą,
• sprawność ruchową,
• kreatywność i ekspresję artystyczną,
• kompetencje społeczne i emocjonalne.

Przykładowo projekt „Drzewa w naszym ogrodzie” może obejmować obserwacje przyrodnicze, pomiary i liczenie, działania plastyczne, tworzenie albumów, wywiady z rodzicami oraz prezentację zdobytej wiedzy innym grupom.

Rola nauczyciela w metodzie projektu

W metodzie projektu nauczyciel nie pełni roli osoby przekazującej gotowe informacje. Jego zadaniem jest organizowanie środowiska edukacyjnego, stawianie pytań inspirujących do działania oraz wspieranie dzieci w samodzielnym dochodzeniu do wiedzy.

Nauczyciel:

• zachęca do poszukiwań,
• organizuje sytuacje badawcze,
• pomaga planować działania,
• wspiera współpracę dzieci,
• dokumentuje proces uczenia się,
• pomaga podsumowywać zdobyte doświadczenia.

Tak rozumiana rola nauczyciela jest w pełni zgodna z kierunkiem wskazanym w podstawie programowej.

Kompetencje przyszłości rozwijane podczas projektów

Realizacja projektów sprzyja rozwijaniu kompetencji uznawanych obecnie za kluczowe dla funkcjonowania we współczesnym świecie. Dzieci uczą się:

• współpracy,
• komunikacji,
• kreatywnego myślenia,
• rozwiązywania problemów,
• planowania działań,
• odpowiedzialności za wspólne zadania.

Są to umiejętności, które mają znaczenie nie tylko na dalszych etapach edukacji, ale również w życiu społecznym i zawodowym.

Dlaczego warto stosować metodę projektu w przedszkolu?

Metoda projektu pozwala połączyć wymagania podstawy programowej z naturalną ciekawością dziecka. Umożliwia organizowanie edukacji wokół realnych doświadczeń, zainteresowań i potrzeb dzieci, dzięki czemu proces uczenia się staje się bardziej angażujący i trwały.

Dzieci nie tylko zdobywają wiedzę, ale przede wszystkim uczą się, jak tę wiedzę odkrywać, porządkować i wykorzystywać w praktyce.

    Metoda projektu stanowi jeden z najbardziej wartościowych sposobów realizacji podstawy programowej wychowania przedszkolnego. Jej założenia są zgodne z ideą wspierania aktywności, samodzielności i sprawczości dziecka. Pozwala integrować różne obszary edukacji, rozwijać kompetencje społeczne oraz budować motywację do poznawania świata.

Współczesne przedszkole potrzebuje metod, które przygotowują dzieci nie tylko do szkoły, ale również do życia. Metoda projektu jest jednym z najlepszych przykładów takiego podejścia.

METODA PROJEKTU - DZIECI UCZĄ SIĘ NAJSKUTECZNIEJ POPRZEZ WŁASNE DOŚWIADCZENIA

 Metoda projektu nie jest „samodzielnym wynalazkiem” Kilpatricka. Jej źródła tkwią w pedagogice progresywistycznej oraz filozofii pragmatyzmu, której głównym przedstawicielem był John Dewey. Dewey uważał, że dzieci uczą się najskuteczniej poprzez własne doświadczenia i aktywne działanie, a nie przez bierne słuchanie nauczyciela. Nazywał to zasadą„learning by doing” („uczenie się przez działanie”). 

Jak wyglądała droga rozwoju metody projektu?

1. Pragmatyzm Johna Deweya

• wiedza ma wartość wtedy, gdy można ją wykorzystać w praktyce;
• dziecko uczy się poprzez rozwiązywanie rzeczywistych problemów;
• szkoła powinna przygotowywać do życia społecznego i demokracji;
• nauczyciel organizuje warunki do uczenia się, a nie tylko przekazuje wiedzę. 

2. Pedagogika progresywna (Nowe Wychowanie)

• koniec XIX i początek XX wieku;
• odejście od szkoły opartej na pamięciowym opanowywaniu treści;
• zwrócenie uwagi na potrzeby, zainteresowania i aktywność dziecka;
• uczeń staje się podmiotem procesu edukacyjnego.

3. William Heard Kilpatrick

• uczeń i współpracownik Deweya;
• w 1918 r. opublikował pracę The Project Method;
• rozwinął idee Deweya w konkretną metodę dydaktyczną opartą na realizacji projektów. 

Z jakiej koncepcji wywodzi się współczesna metoda projektu w przedszkolu?

W polskich przedszkolach najczęściej wykorzystuje się metodę projektu w ujęciu Lilian Katz i Sylvii Chard, które oparły swoje rozwiązania na założeniach Deweya i Kilpatricka. Stąd charakterystyczny dla przedszkola podział na trzy etapy:

1. Wybór tematu i tworzenie siatki pytań.
2. Badanie i eksplorowanie tematu.
3. Prezentacja efektów i podsumowanie.

Najważniejsze założenia metody projektu

• dziecko jest aktywnym badaczem,
• temat wynika z zainteresowań dzieci,
• wiedza jest zdobywana poprzez doświadczenie,
• nauczyciel pełni rolę przewodnika,
• nauka ma charakter interdyscyplinarny,
• ważniejszy od odtworzenia wiedzy jest proces dochodzenia do niej.

NIEJADEK W PRZEDSZKOLU - MIĘDZY NORMĄ ROZWOJOWĄ A TRUDNOŚCIAMI W JEDZENIU

RYZYKO DYSLEKSJI - MAZOWIECKIE SAMORZĄDOWE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI ORGANIZUJE AKCJĘ, A MY POCHYLAMY SIĘ CHWILKĘ NAD ZAGADNIENIEM

Dziecko we własnym świecie. O pięciolatku, który nie zawsze podąża za grupą cz.1

Kiedy wygrywa się coś więcej niż mecz – wspomnienie z Rodzinnych Mistrzostw Piłki Nożnej w Przedszkolu Heliantus (atykuł z notatek nauczyciela)

 

Więcej niż turniej. O tym, co naprawdę wygrywamy podczas przedszkolnych mistrzostw piłki nożnej