Poczucie bycia niezrozumianym
przez dzieci z zespołem Aspergera
1. Trudności w rozumieniu emocji innych osób
Dzieci z zespołem Aspergera mogą mieć trudności w rozumieniu i interpretowaniu emocji innych osób. Choć są w stanie rozpoznać podstawowe wyrazy twarzy, takie jak radość, smutek czy złość, to trudniej przychodzi im rozumienie subtelniejszych sygnałów emocjonalnych, takich jak irytacja, wstyd czy rozczarowanie. To powoduje, że nie zawsze są w stanie odpowiednio zareagować w interakcjach społecznych, co często prowadzi do poczucia wykluczenia i niezrozumienia. Badania przeprowadzone przez Uniwersytet Cambridge wskazują, że dzieci z ZA mają trudności w przewidywaniu reakcji emocjonalnych innych osób, co potęguje ich poczucie wykluczenia w kontekście interakcji społecznych (Uniwersytet Cambridge, 2021).
Źródło: Uniwersytet Cambridge - badania nad rozumieniem emocji u dzieci z ZA
2. Trudności w dostosowywaniu się do norm społecznych
Normy społeczne, takie jak odpowiedni sposób wypowiadania się, reakcje na różne sytuacje czy zasady „grzecznościowe”, mogą być trudne do zrozumienia i przestrzegania przez dzieci z ZA. Dzieci te mogą nie dostrzegać niuansów w zachowaniach innych osób, co może prowadzić do niezamierzonych gaf i sytuacji, w których czują się obco lub wykluczone. Z kolei ich działania, które są w pełni zgodne z ich własnym rozumieniem sytuacji, mogą być odbierane przez innych jako dziwne czy nieodpowiednie.
Źródło: Fundacja SYNAPSIS - komunikacja i zaburzenia zachowań w zespole Aspergera
3. Zmysłowa wrażliwość i przeciążenie bodźcami
Dzieci z zespołem Aspergera są często bardziej wrażliwe na bodźce zewnętrzne, takie jak hałas, zapachy czy intensywne światło. Zbyt duża liczba bodźców sensorycznych może wywołać uczucie przytłoczenia, które w efekcie prowadzi do stresu i wycofania się z interakcji społecznych. Dzieci te mogą czuć się zdezorientowane w sytuacjach, w których dla innych osób takie bodźce są neutralne. Badania z zakresu neuropsychologii wskazują, że dzieci z ZA często mają zbyt silną reakcję na bodźce sensoryczne, co wpływa na ich zdolność do przetwarzania informacji z otoczenia (Journal of Autism and Developmental Disorders, 2021).
Źródło: Fundacja Autism Team - wrażliwość sensoryczna dzieci z zespołem Aspergera
4. Niezrozumienie abstrakcyjnych pojęć
Kolejnym aspektem, który może prowadzić do poczucia bycia niezrozumianym, jest trudność dzieci z ZA w rozumieniu abstrakcyjnych pojęć i pojęć metaforycznych. Dzieci te mają skłonność do traktowania wszystkiego dosłownie, co sprawia, że nie rozumieją metafor, dowcipów czy ironii. To może prowadzić do sytuacji, w których ich odpowiedzi są błędnie interpretowane przez innych, a dziecko czuje się niezrozumiane. Jak podkreślają badania, dzieci z ZA rzadziej używają wyrażeń w sposób metaforyczny i mają trudności w zrozumieniu subtelnych znaczeń wyrazów w kontekście sytuacyjnym (Autism: The International Journal of Research and Practice, 2021).
Źródło: Polskie Towarzystwo Autyzmu - rozumienie pojęć abstrakcyjnych
5. Poczucie izolacji w grupie
Często dzieci z zespołem Aspergera nie potrafią nawiązywać głębokich więzi społecznych. Choć mogą pragnąć być częścią grupy, brak zdolności do rozumienia norm społecznych oraz trudności w rozpoznawaniu emocji innych osób sprawiają, że łatwo tracą poczucie przynależności. W takich przypadkach dziecko może czuć się samotne i niezrozumiane, mimo starań, by uczestniczyć w interakcjach.
6. Brak wsparcia i zrozumienia ze strony dorosłych
Jednym z istotnych czynników, który może pogłębiać poczucie niezrozumienia, jest brak odpowiedniego wsparcia ze strony dorosłych. Często dzieci z ZA napotykają na trudności w szkole czy w kontaktach z rówieśnikami, ponieważ nie spotykają się z pełnym zrozumieniem ich potrzeb. Zrozumienie i wsparcie ze strony nauczycieli, rodziców i terapeutów mogą pomóc złagodzić te trudności. W przeciwnym razie dziecko może poczuć się wykluczone i nieważne.
Źródło: Centrum Terapii Behawioralnej - wsparcie dla dzieci z ZA
Co można zrobić, by pomóc?
Aby dziecko z zespołem Aspergera poczuło się zrozumiane, należy włożyć dużo wysiłku w budowanie relacji opartych na komunikacji i zrozumieniu. Ważne jest, aby:
- Zapewnić dziecku stabilne i przewidywalne środowisko,
- Stosować jasną, bezpośrednią komunikację, unikać metafor i skomplikowanych wyrażeń,
- Zapewnić wsparcie w trudnych sytuacjach społecznych, pomagając dziecku zrozumieć intencje innych ludzi,
- Zapewnić odpowiednią przestrzeń i czas na adaptację do nowych sytuacji.
Podsumowując, poczucie bycia niezrozumianym jest powszechne wśród dzieci z zespołem Aspergera, ale z odpowiednim wsparciem, zrozumieniem i dostosowaniem środowiska edukacyjnego, można zminimalizować to uczucie. Badania wskazują na ogromną rolę wczesnej diagnozy i terapii, która może pomóc dzieciom z ZA lepiej radzić sobie w interakcjach społecznych i zrozumieć emocje innych osób, co może znacząco wpłynąć na ich poczucie przynależności i zrozumienia (Psychologia Rozwojowa, 2021).
Źródło: Psychologia Rozwojowa - diagnoza i terapia dzieci z ZA
