TRUDNE DZIECKO - Czy rzeczywiście?

 

Jak wspierać dzieci z trudnym zachowaniem? Klucz do zrozumienia i działania

Sześciolatek, który wymachuje rękami, ucieka nauczycielowi, chodzi boso mimo próśb i uporczywie wybiera „własne ścieżki”, potrafi skutecznie podnieść ciśnienie całej sali. Łatwo wtedy przykleić etykietę: trudny. Tyle że zachowanie dziecka to nie jego charakter, lecz komunikat. A pytanie brzmi: co ono nam mówi?

Dziecięce „trudne” zachowania – norma czy sygnał alarmowy?

Na tym etapie rozwoju impulsywność, testowanie granic i silne emocje są czymś absolutnie naturalnym. Sześciolatek dopiero uczy się:

• kontrolować impulsy,

• regulować emocje,

• funkcjonować w grupie według zasad, które nie zawsze rozumie.

Niepokój powinny wzbudzać nie same zachowania, ale ich częstotliwość, intensywność i brak reakcji na wsparcie dorosłych. Jeśli mimo konsekwentnych działań dziecko ciągle traci kontrolę, warto spojrzeć głębiej – nie surowiej.

Potrzeba autonomii – czyli „chcę sam”

Chodzenie własnymi ścieżkami, zdejmowanie kapci, ignorowanie poleceń to bardzo często nie bunt, lecz wołanie: zauważ mnie jako osobę. Dziecko w tym wieku intensywnie buduje poczucie sprawczości.

Co działa?
Dawanie kontrolowanego wyboru:

• „Chcesz iść pierwszy czy drugi?”

• „Zakładasz kapcie teraz czy po piosence?”

Autonomia nie oznacza braku zasad. Oznacza poczucie wpływu w ramach jasno określonych granic.

Samoregulacja emocjonalna – na miarę sześciolatka

Dziecko, które szturcha, ucieka lub prowokuje, zwykle nie robi tego „na złość”. Ono po prostu nie ma jeszcze narzędzi, by poradzić sobie z napięciem.

Proste techniki, które naprawdę działają:

• „Stop – ręce na brzuch – trzy oddechy”

• nazwanie emocji: „Widzę, że jesteś bardzo pobudzony”

• krótkie przerwy regulacyjne (ruch, ściskanie piłeczki, docisk)

Najpierw regulacja, potem rozmowa. Odwrotna kolejność to przepis na porażkę.

Granice i konsekwencje – spokojnie, ale konsekwentnie

Granice dają dzieciom poczucie bezpieczeństwa. Chaos – nawet ten „miły” – je destabilizuje. Kluczowe są trzy rzeczy:

• jasne zasady (krótkie, konkretne),

• przewidywalne konsekwencje,

• spokojny ton dorosłego.

Konsekwencja nie jest karą. Jest logicznym następstwem zachowania. Bez wykładów. Bez emocjonalnych fajerwerków.

Kiedy szukać pomocy specjalisty?

Jeśli trudności:

• utrzymują się długo,

• nasilają się mimo spójnych działań,

• znacząco utrudniają funkcjonowanie dziecka w grupie,

warto skonsultować się z psychologiem dziecięcym lub pedagogiem specjalnym. To nie porażka wychowawcza, tylko dojrzałość dorosłych.

Dziecko z trudnym zachowaniem nie potrzebuje „ostrzejszej ręki”. Potrzebuje dorosłego, który potrafi być spokojny wtedy, gdy dziecko nie potrafi. Bo regulacja zawsze zaczyna się od relacji.

A dobre wsparcie pedagogiczne nie polega na gaszeniu pożarów, tylko na uczeniu dzieci, jak nie zaprószać ognia w przyszłości

Dziecko z ADHD w przedszkolu – jak rozpoznać objawy i pomóc dziecku w skupieniu

Dziecko z ADHD w przedszkolu – jak rozpoznać
i jak skutecznie pomóc?

 Dowiedz się, jak rozpoznać ADHD u przedszkolaka i jak nauczyciel może wspierać dziecko w emocjach, koncentracji i nauce. Sprawdzone strategie pedagogów i psychologów.

Dziecko, które nie potrafi usiedzieć na miejscu – czy to ADHD?

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) to jedno z najczęstszych zaburzeń neurorozwojowych u dzieci. Szacuje się, że dotyka ono nawet 8–10% populacji.
U maluchów w wieku przedszkolnym objawy bywają mylone z „typową żywiołowością”, dlatego kluczowe jest rozpoznanie nasilenia i trwałości zachowań.

Dziecko z ADHD nie jest „niegrzeczne” – to dziecko, którego układ nerwowy działa inaczej. Jego emocje, impulsy i reakcje pojawiają się szybciej, a kontrola nad nimi rozwija się wolniej.

Charakterystyczne zachowania dziecka z ADHD w wieku przedszkolnym

ADHD nie ma jednego oblicza. Niektóre dzieci są nieustannie w ruchu, inne – wydają się zagubione we własnym świecie. Poniżej najczęściej spotykane symptomy:

🔹 Nadmierna ruchliwość – wiercenie się, bieganie, podrywanie z miejsca, trudność w spokojnym siedzeniu.

🔹 Impulsywność – przerywanie innym, reagowanie zanim ktoś skończy mówić, szybkie wybuchy emocji.

🔹 Problemy z koncentracją – dziecko nie kończy zadań, rozprasza się każdym dźwiękiem, zapomina instrukcji.

🔹 Silne emocje – złość, frustracja, płacz, które pojawiają się niespodziewanie i z dużą intensywnością.

🔹 Kłopoty w relacjach z rówieśnikami – trudność w czekaniu na swoją kolej, impulsywne reakcje, zbyt intensywna potrzeba kontaktu.

🔹 Bałagan i dezorganizacja – gubienie rzeczy, zapominanie o zadaniach, chaos w zabawie.

Niektóre dzieci z ADHD potrafią jednak przez długi czas skupić się na tym, co naprawdę je interesuje — to tzw. hyper-focus, który pokazuje, że ich umysł potrafi działać intensywnie, choć inaczej niż u większości rówieśników.

Jak nauczyciel w przedszkolu może pomóc dziecku z ADHD

Wspieranie dziecka z ADHD wymaga empatii, elastyczności i konsekwencji. Kluczowe są codzienne drobiazgi, które potrafią zmienić jakość funkcjonowania w grupie.

 1. Stała rutyna i przewidywalność

Dzieci z ADHD potrzebują porządku i jasnych reguł.

• Stwórz wizualny plan dnia (obrazki, piktogramy).

• Uprzedzaj o zmianach: „Za 5 minut kończymy zabawę i idziemy na posiłek.”

• Wprowadzaj spokojne przejścia między aktywnościami.

2. Proste komunikaty i krótkie instrukcje

• Używaj krótkich zdań i prostych poleceń – najlepiej jednoczesnych z gestem.

• Sprawdź, czy dziecko zrozumiało, prosząc je o powtórzenie.

• Wydając polecenie, na chwilę nawiąż kontakt wzrokowy.

 3. Ogranicz bodźce i hałas

Zbyt wiele dekoracji, głośna muzyka czy ruch w tle mogą rozpraszać dziecko.

• Posadź dziecko w miejscu mniej narażonym na rozproszenie.

• Zadbaj o spokojny kącik, gdzie może się wyciszyć.

 4. Chwal i nagradzaj każde dobre zachowanie

• Dziecko z ADHD potrzebuje więcej pochwał niż kar.

• Chwal natychmiast, konkretnie: „Podoba mi się, jak czekałeś na swoją kolej.”

• Ignoruj drobne zachowania, które nie zaburzają pracy grupy.

• Unikaj publicznego karania — rozmowa „na osobności” jest skuteczniejsza.

5. Ustal zasady i konsekwencje

Zasady powinny być stałe, jasne i zrozumiałe dla dziecka.
Warto powtarzać je codziennie, aż staną się naturalną częścią rytmu dnia.

 6. Rozmowa i współpraca z rodzicami

Rodzice często są pierwszym źródłem informacji o diagnozie lub trudnościach.

• Dziel się spostrzeżeniami, ale unikaj etykiet.

• Opisuj zachowania, a nie oceny: „Kuba dziś uderzył kolegę, gdy się zezłościł” zamiast „Kuba był niegrzeczny”.

• Zaproponuj konsultację ze specjalistą (psycholog, pedagog, neurolog).

Jak dziecko może uczyć się samoregulacji – małe kroki, wielki efekt

Choć przedszkolak nie rozumie jeszcze złożonych emocji, może uczyć się prostych sposobów ich kontrolowania:

• Ćwiczenia oddechowe: „Zrób balon z brzuszka – wdech, wydech.”

• Krótkie przerwy na ruch: przysiady, podskoki, przejście po sali.

• Nauka sygnałów emocji: „Jestem zły”, „Jestem zmęczony”.

• Wprowadzenie „kącika wyciszenia” z pluszakiem lub książką.

• Ustalony z nauczycielem kod sygnalizacyjny – np. dotknięcie ramienia oznacza, że trzeba powtórzyć polecenie.

Empatia zamiast ocen

ADHD nie jest winą dziecka ani rodziców. To inne tempo dojrzewania mózgu, które wymaga cierpliwości, zrozumienia i dopasowanych metod pracy.
Dziecko z ADHD nie potrzebuje kary — potrzebuje relacji, zrozumienia i poczucia bezpieczeństwa.
To właśnie nauczyciel, który potrafi „czytać emocje” zamiast oceniać zachowanie, ma szansę stać się dla niego pierwszym prawdziwym sojusznikiem w życiu.

Kilka rad dla nauczycieli:

• Obserwuj, nie oceniaj.

• Reaguj empatycznie, nie impulsywnie.

• Chwal małe sukcesy, nie tylko efekty końcowe.

• Pamiętaj, że „trudne zachowanie” to często komunikat o emocjach, których dziecko nie potrafi jeszcze nazwać.

 

„Twój głos ma moc. Zadbaj o niego.”

Jak dbać o głos w pracy nauczyciela? Najczęstsze błędy, objawy przeciążenia i sposoby profilaktyki

Nauczyciele często chorują na gardło i krtań już w pierwszym roku pracy. Sprawdź, jak dbać o głos, uniknąć przeciążenia i stosować profilaktykę głosu w szkole.

Już w pierwszym roku pracy wielu nauczycieli zmaga się z problemami z gardłem i krtanią. Chrypka, ból, utrata głosu — to sygnały, których nie można lekceważyć. Głos jest podstawowym narzędziem w zawodzie pedagoga, a jego przeciążenie może prowadzić do poważnych chorób. Sprawdź, co mówią specjaliści i jak skutecznie chronić głos w pracy.

Głos – narzędzie, które pracuje bez przerwy

Każdy nauczyciel wie, jak trudno utrzymać uwagę uczniów w hałaśliwej klasie. W praktyce oznacza to codzienne mówienie przez kilka godzin, często podniesionym tonem. Głos jest więc nie tylko narzędziem, ale częścią tożsamości zawodowej pedagoga – przekazuje emocje, buduje relacje i autorytet.
Niestety, zbyt często nauczyciele zaczynają dbać o niego dopiero wtedy, gdy pojawi się problem.

Dlaczego nauczyciele chorują na gardło i krtań?

Specjaliści podkreślają, że wśród nauczycieli obserwuje się tzw. dysfonię zawodową – schorzenie wynikające z przeciążenia narządu głosu. Najczęstsze przyczyny to:

• mówienie zbyt głośno i długo bez przerw,

• stres, napięcie emocjonalne i nieprawidłowe oddychanie,

• suchy klimat pomieszczeń (zwłaszcza zimą przy ogrzewaniu),

• zła akustyka sal lekcyjnych,

• mówienie „na resztkach powietrza”, bez podparcia oddechowego,

• przemęczenie i brak regeneracji po infekcjach.

Foniatrzy zwracają uwagę, że większość młodych nauczycieli nie ma szkolenia z emisji głosu, mimo że to podstawa bezpiecznej pracy.

Objawy przeciążenia głosu – kiedy należy reagować

Pierwsze objawy są subtelne, ale szybko się nasilają:

• chrypka, drapanie w gardle,

• częste chrząkanie,

• suchość w ustach,

• łamanie się głosu,

• uczucie napięcia w szyi lub karku.

Jeśli objawy utrzymują się dłużej niż 2–3 dni, zalecana jest konsultacja z laryngologiem lub foniatrą. Długotrwałe przeciążenie może prowadzić do powstawania guzków głosowych lub przewlekłej dysfonii.

Jak dbać o głos w pracy nauczyciela – profilaktyka i dobre nawyki

Zdaniem specjalistów, nauczyciele powinni traktować swój głos tak, jak sportowiec traktuje mięśnie — z troską i świadomością.
Oto kilka zasad higieny głosu:

• Nawadniaj organizm – pij wodę niegazowaną małymi łykami przez cały dzień.

• Unikaj kawy i alkoholu – wysuszają śluzówki.

• Rób przerwy w mówieniu – każda chwila ciszy to regeneracja.

• Nie krzycz – jeśli uczniowie hałasują, użyj sygnałów niewerbalnych.

• Zadbaj o wilgotność powietrza w sali – idealnie 40–60%.

• Oddychaj przeponą – mówienie na pełnym oddechu odciąża krtań.

• Nie forsuj głosu w czasie choroby – lepiej wziąć dzień wolny niż doprowadzić do trwałego uszkodzenia.

Podparcie oddechowe – klucz do mocnego i zdrowego głosu

Większość problemów z głosem wynika z niewłaściwego oddychania. Właściwa technika, czyli tzw. podparcie oddechowe, polega na wykorzystywaniu przepony do kontrolowania wydechu. Dzięki temu głos jest stabilny, dźwięczny i nie wymaga krzyku.
Ćwiczenia oddechowe można wykonywać codziennie – np. przez 5 minut rano i po pracy. Prosty przykład:
wdech nosem – zatrzymanie powietrza – powolny wydech ustami przez 6 sekund.

Ćwiczenia, które warto wykonywać

• masaż karku i żuchwy przed lekcjami,

• delikatne mruczenie na wydechu („mmm”),

• rozluźnianie ramion i szyi,

• ćwiczenia artykulacyjne („pa-ta-ka”, „ma-mo-mi”),

• ćwiczenie „słomki” – mówienie przez cienką rurkę, które stabilizuje ciśnienie w drogach głosowych.

Relaks i joga – sojusznicy nauczyciela

Stres to cichy wróg głosu. Ćwiczenia oddechowe znane z jogi, np. oddech pudełkowy (4 sekundy wdech – 4 zatrzymanie – 4 wydech – 4 zatrzymanie), pomagają redukować napięcia w obrębie gardła i poprawiają kontrolę nad oddechem.

Głos to nie tylko narzędzie pracy – to część osobowości nauczyciela. Dbanie o niego jest formą profesjonalizmu i szacunku do samego siebie. Jak podkreślają foniatrzy, męczy nas nie mówienie, lecz mówienie bez oddechu i bez odpoczynku.
Warto o tym pamiętać, zanim pojawi się chrypka, która potrafi wyłączyć z pracy na długie tygodnie.

 

METODA BLISKOŚCIOWA W PRZEDSZKOLU - CZY JEST MOŻLIWA? ZDECYDUJ!

PRZEDSZKOLAK NIE CHCE NOSIĆ CZAPKI LATEM- CO ROBIĆ?

TWOJE DZIECKO BOI SIE ZASNĄĆ - CO ROBIĆ?

POSIŁKI W PRZEDSZKOLU

BEZPIECZEŃSTWO PODCZAS IMPREZ PRZEDSZKOLNYCH

BAJKOTERAPIA - JEJ POTENCJAŁ W PRACY Z DZIECKIEM

BRAK GRANIC W PRACY NAUCZYCIELA WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO

PRZEDSZKOLNA ADAPTACJA - DLACZEGO ZA WCZEŚNIE?

PRZEDSZKOLAK A AKOHOLIZM W RODZINIE

PRZEMOC RÓWIEŚNICZA W PRZEDSZKOLU - JAK SOBIE RADZIĆ?

NAGŁA ZMIANA ŚRODOWISKA - IDĘ DO INNEGO PRZEDSZKOLA

NIE CHCĘ SIĘ Z TOBĄ BAWIĆ - ODRZUCENIE

OBCHODZIMY DZIEŃ PIELĘGNIARKI - 12 MAJA

MOJE DZIECKO MA KŁOPOT Z PRZESTRZEGANIEM ZASAD

Język obcy nowożytny w przedszkolu – obowiązkowy element wychowania przedszkolnego