Zmiana zasad wydawania orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego – analiza nowego rozporządzenia Ministra Edukacji

 

Nowe zasady wydawania orzeczeń i opinii w systemie oświaty

Orzeczenia i opinie wydawane przez publiczne poradnie psychologiczno‑pedagogiczne odgrywają kluczową rolę w polskim systemie oświaty, ponieważ stanowią fundament organizacji kształcenia specjalnego, pomocy psychologiczno‑pedagogicznej oraz wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. W ostatnich latach coraz wyraźniej dostrzegano jednak potrzebę zmiany dotychczasowych zasad orzekania, zarówno ze względu na rosnącą liczbę dzieci i uczniów wymagających wsparcia, jak i na konieczność lepszego dostosowania systemu edukacji do ich rzeczywistych możliwości psychofizycznych.

Odpowiedzią na te potrzeby jest Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 2 marca 2026 r., które zastępuje dotychczas obowiązujące rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. Nowy akt prawny został podpisany 2 marca 2026 r. i skierowany do ogłoszenia, a jego celem jest przede wszystkim poprawa organizacji i jakości usług świadczonych przez publiczne poradnie psychologiczno‑pedagogiczne, zwiększenie efektywności procesów decyzyjnych zespołów orzekających oraz lepsze wykorzystanie zasobów kadrowych poradni. W konsekwencji zmiany te mają prowadzić do poprawy dostępności wsparcia dla dzieci i uczniów wymagających pomocy w systemie oświaty.

Podstawą prawną wydania omawianego rozporządzenia jest art. 127 ust. 18 ustawy – Prawo oświatowe. Przepis ten upoważnia ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania do określenia, w drodze rozporządzenia, składu zespołów orzekających, trybu ich powoływania, szczegółowych zasad działania, trybu postępowania odwoławczego, a także wzorów orzeczeń i opinii, w tym opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Jednocześnie ustawodawca wyraźnie wskazuje, że regulacje te powinny uwzględniać jak najpełniejszą realizację potrzeb dziecka lub ucznia oraz zapewniać możliwość dostosowania form wychowania przedszkolnego, form kształcenia i działań podejmowanych w ramach wczesnego wspomagania rozwoju do aktualnych możliwości psychofizycznych dziecka lub ucznia.

Na tle rozporządzenia z 2017 r. nowe przepisy wprowadzają istotną zmianę filozofii orzekania. Dotychczasowy model był w znacznym stopniu oparty na dokumentacji medycznej, a lekarz stanowił stały element zespołu orzekającego. W nowym rozporządzeniu wyraźnie wzmacnia się rolę zespołu orzekającego jako organu podejmującego decyzję w oparciu o diagnozę pedagogiczną, psychologiczną i funkcjonalną, prowadzoną w ramach systemu oświaty. Dokumentacja medyczna zachowuje znaczenie, jednak ma charakter pomocniczy i nie przesądza samodzielnie o treści rozstrzygnięcia. Zmiana ta oznacza przesunięcie ciężaru oceny z samego rozpoznania medycznego na całościową analizę funkcjonowania dziecka lub ucznia w środowisku edukacyjnym.

Nowe rozporządzenie porządkuje również kwestie organizacyjne i proceduralne. Wprowadzono jasne zasady dotyczące składu zespołów orzekających oraz możliwość zapraszania do udziału w ich pracach – za zgodą rodziców lub pełnoletniego ucznia – dodatkowych osób z głosem doradczym, takich jak tłumacz języka migowego czy specjalista wspierający komunikację. Rozwiązania te wzmacniają dostępność procedury orzeczniczej i lepiej odpowiadają na zróżnicowane potrzeby uczniów.

Szczególnie istotne znaczenie w kontekście edukacji ma dwuetapowe wejście w życie nowych przepisów. Zasadnicza część regulacji obowiązuje od 14 kwietnia 2026 r., natomiast przepisy o charakterze systemowym zaczynają obowiązywać od 1 września 2026 r., a więc od nowego roku szkolnego. Ten drugi termin dotyczy w szczególności rozwiązań związanych z organizacją orzekania dla dzieci i uczniów z niepełnosprawnościami w powiązaniu z pracą szkół i przedszkoli.

Od 1 września 2026 r. szczególnego znaczenia nabiera obowiązek wydawania orzeczeń i opinii przez właściwe terytorialnie publiczne poradnie psychologiczno‑pedagogiczne, co porządkuje system i eliminuje dotychczasowe rozproszenie kompetencji. Jednocześnie wprowadzony zostaje model oparty na obowiązkowej ocenie funkcjonowania dziecka lub ucznia, przygotowywanej z udziałem szkoły lub przedszkola. Ocena ta ma stanowić integralny element procesu diagnostycznego i podstawę do formułowania rozstrzygnięć przez zespół orzekający.

Podsumowując, rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 2 marca 2026 r. stanowi jeden z najistotniejszych aktów wykonawczych w obszarze edukacji włączającej w ostatnich latach. Wprowadza ono spójny, bardziej przejrzysty i edukacyjnie zorientowany model orzekania, w którym kluczowe znaczenie ma realne funkcjonowanie dziecka lub ucznia w środowisku wychowania przedszkolnego i kształcenia. Od roku szkolnego 2026/2027 nowe przepisy tworzą ramy systemowe sprzyjające lepszemu dostosowaniu edukacji do indywidualnych potrzeb oraz możliwości psychofizycznych dzieci i uczniów.

• Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1043 ze zm.),
• Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 20),
• Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1461 ze zm.),
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2061),
• Rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 2 marca 2026 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 428).

Jakość przedszkola – co naprawdę ma znaczenie dla rozwoju dziecka?

Stabilna relacja z dorosłym jako fundament jakości przedszkola

W debacie o jakości przedszkoli coraz częściej pojawiają się pytania o programy, ofertę zajęć dodatkowych czy nowoczesne rozwiązania edukacyjne. To ważne elementy, ale nie one decydują o tym, czy dziecko czuje się w przedszkolu bezpieczne i gotowe do rozwoju. Najważniejszym standardem jakości przedszkola pozostaje stabilna, uważna relacja z dorosłym – nauczycielem, który naprawdę zna dziecko.

Bogata oferta zajęć nie zastąpi uważnego nauczyciela, który obserwuje reakcje dziecka, rozumie jego emocje i potrafi na nie adekwatnie odpowiedzieć. W wieku przedszkolnym to nie ilość bodźców, lecz jakość codziennych doświadczeń ma kluczowe znaczenie. Dziecko uczy się świata przede wszystkim poprzez relację – poprzez sposób rozmowy, reagowanie na trudne emocje, wspólne przeżywanie codziennych sytuacji.

Codzienność, która buduje poczucie bezpieczeństwa

To właśnie codzienność przedszkolna: rytm dnia, przewidywalność zasad, spokojna obecność dorosłego, kształtuje u dziecka poczucie bezpieczeństwa. Kiedy dzieci wiedzą, czego mogą się spodziewać, łatwiej radzą sobie z emocjami, nawiązują relacje rówieśnicze i podejmują nowe wyzwania. Stabilna relacja z nauczycielem daje im pewność, że w razie trudności znajdą zrozumienie i wsparcie.

Dorosły, który jest obecny, uważny i przewidywalny, staje się dla dziecka punktem odniesienia. To w tej relacji dziecko uczy się regulowania emocji, rozwiązywania konfliktów i budowania zaufania do świata. Efekty tego procesu wykraczają daleko poza etap przedszkolny – wpływają na późniejsze funkcjonowanie w szkole i w relacjach społecznych.

Podejście Przedszkola Heliantus

W Przedszkolu Heliantus taka relacja stanowi fundament codziennej pracy wychowawczo‑edukacyjnej. Zespół pedagogiczny koncentruje się na tworzeniu stabilnego, spokojnego środowiska, w którym każde dziecko może rozwijać się w swoim tempie. Priorytetem jest stałość kadry, jasne zasady i uważne towarzyszenie dziecku w codziennych sytuacjach – zarówno tych radosnych, jak i trudniejszych.

Zamiast rywalizować liczbą atrakcji, Heliantus stawia na jakość relacji i spójność działań wychowawczych. Nauczyciele znają dzieci, ich potrzeby, możliwości i granice, a codzienny kontakt oparty jest na szacunku i wzajemnym zaufaniu. To właśnie ta stabilność pozwala dzieciom budować poczucie bezpieczeństwa, które jest warunkiem uczenia się, samodzielności i rozwoju społecznego.

Jakość, która ma znaczenie na lata

Edukacja przedszkolna nie polega na przyspieszaniu rozwoju ani na wypełnianiu planu zajęciami. Jej istotą jest stworzenie dziecku bezpiecznego miejsca, w którym może być sobą, doświadczać, popełniać błędy i stopniowo poznawać świat. Stabilna relacja z dorosłym jest w tym procesie nie do zastąpienia.

Właśnie dlatego w Przedszkolu Heliantus uważa się ją za najważniejszy standard jakości – bo to ona pozostaje z dzieckiem najdłużej i ma realny wpływ na jego dalszą drogę edukacyjną i społeczną.

ALEKSYTYMIA U DZIECKA 6 LETNIEGO - CZY MOZE ZAISTNIEĆ?

NOWE ROZPORZĄDZENIE DOTYCZĄCE WYŻYWIENIA W PRZEDSZKOLACH W POLSCE – SZCZEGÓŁOWA ANALIZA ZMIAN, WYMAGAŃ I WPŁYWU NA PRAKTYKĘ

TRUDNE DZIECKO - Czy rzeczywiście?

Dziecko z ADHD w przedszkolu – jak rozpoznać objawy i pomóc dziecku w skupieniu

„Twój głos ma moc. Zadbaj o niego.”